TƯ VẤN GIẢI PHÁP CẤU TRÚC VỐN & SỞ HỮU

Qua trao đổi về định hướng hợp tác chiến lược giữa hai bên, với  nhu cầu cốt lõi và định hướng thiết lập mối quan hệ sở hữu ràng buộc lẫn nhau (sở hữu cổ phần/phần vốn góp) để thắt chặt hợp tác, trên nguyên tắc: Giữ nguyên vốn điều lệ hiện tại và Tối ưu hóa dòng tiền thực tế.

Để Quý anh chị dễ hình dung, tôi xin lấy dữ liệu giả định dựa trên thực tế như sau:

• Công ty A (Bên A): Công ty TNHH MTV Vốn điều lệ: 3 tỷ VNĐ. Chủ sở hữu: Ông A.


• Công ty B (Bên B): Công ty Cổ phần. Vốn điều lệ: 10 tỷ VNĐ. Có 03 cổ đông hiện hữu.


• Giá trị hoán đổi mục tiêu: 300 triệu VNĐ (Tương đương 10% vốn của cá nhân ông A và 3% vốn của các cổ đông hiện hữu Công ty  B, tính theo mệnh giá).

Dựa trên đề bài này xin đề xuất 02 Phương án pháp lý khả thi để Quý anh chị tham khảo và lựa chọn:

I.                          PHƯƠNG ÁN

PHƯƠNG ÁN 1: HOÁN ĐỔI SỞ HỮU CÁ NHÂN

(Đây là phương án sở hữu trực tiếp cá nhân nắm cổ phần)

1. Cơ chế thực hiện:

Bản chất phương án này là sự trao đổi quyền tài sản giữa Cá nhân (Chủ sở hữu A) và các Cổ đông/Công ty B.

• Bước 1: Ông A chuyển nhượng 10% phần vốn góp tại Công ty A cho Công ty B.


• Bước 2: Các cổ đông hiện hữu của Công ty B chuyển nhượng 3% cổ phần tại Công ty B cho Ông A.


• Thanh toán: Hai bên thực hiện kỹ thuật cấn trừ công nợ (bù trừ nghĩa vụ thanh toán 300 triệu VNĐ).

2. Cấu trúc sau giao dịch:

• Tại Công ty A: Vốn điều lệ vẫn là 3 tỷ. Chủ sở hữu gồm: Ông A (90%) và Công ty B (10%). Lưu ý: Công ty A sẽ chuyển đổi loại hình từ TNHH MTV sang TNHH Hai thành viên trở lên.


• Tại Công ty B: Vốn điều lệ vẫn là 10 tỷ. Cổ đông gồm: Các cổ đông cũ (97%) và Ông A (3%) khi đó Công ty B sẽ có 4 cổ đông.

3. Đánh giá:

• Ưu điểm: Quyền lợi kinh tế (cổ tức) và quyền biểu quyết tại Công ty B thuộc về trực tiếp cá nhân Ông A. Quan hệ sở hữu rõ ràng, minh bạch.


• Tính chất: Phù hợp nếu mục tiêu là gắn kết cá nhân người đứng đầu Công ty A vào đội ngũ cổ đông của Công ty B.

PHƯƠNG ÁN 2: SỞ HỮU CHÉO DOANH NGHIỆP (CROSS-HOLDING)

(Phương án này tạo ra cấu trúc công ty A và công ty B sở hữu lẫn nhau thông qua cơ chế cấn trừ trực tiếp)

1. Cơ chế thực hiện (Hoán đổi không dùng tiền mặt): Để đảm bảo không phát sinh dòng tiền thực tế và giữ nguyên vốn điều lệ, giao dịch sẽ được cấu trúc thông qua Thỏa thuận Cấn trừ công nợ 3 bên (Giữa Ông A – Công ty A – Cổ đông Công ty B). Cụ thể như sau:

• Bước 1 (Xác lập quyền đòi nợ): Ông A chuyển nhượng 10% vốn góp tại Công ty A cho Công ty B. Hệ quả: Công ty B có nghĩa vụ thanh toán 300 triệu VNĐ cho Ông Nam.


• Bước 2 (Chuyển giao quyền): Ông A không nhận tiền mặt mà thực hiện thủ tục chuyển giao quyền đòi nợ khoản tiền 300 triệu này cho Công ty A. Hệ quả: Lúc này, Công ty A trở thành chủ nợ của Công ty B (thay thế vị trí của Ông A).


• Bước 3 (Hoán đổi/Cấn trừ): Công ty A dùng chính khoản "phải thu" từ Công ty B (300 triệu nói trên) để thanh toán cho việc nhận chuyển nhượng 3% cổ phần. Kết quả: Các nghĩa vụ thanh toán được bù trừ hoàn toàn (triệt tiêu bằng 0). Không bên nào phải chi tiền mặt.

(Lưu ý: Nếu Công ty A mua cổ phần từ Cổ đông hiện hữu của B, thì Cổ đông đó sẽ tham gia vào thỏa thuận cấn trừ này để nhận khoản thanh toán gián tiếp hoặc thỏa thuận nội bộ).

2. Cấu trúc sau giao dịch:

• Tại Công ty A: Ông A (90%) và Công ty B (10%).


• Tại Công ty B: Cổ đông cũ (97%) và Công ty A (3%).

3. Đánh giá:

• Ưu điểm: Giải quyết triệt để bài toán dòng tiền. Tài sản hoán đổi được ghi nhận trực tiếp vào Báo cáo tài chính của hai công ty dưới dạng Đầu tư tài chính dài hạn.

• Tính chất: Phù hợp nếu hai bên muốn xây dựng hình ảnh Tập đoàn hoặc Hệ sinh thái, nơi các công ty thành viên sở hữu lẫn nhau để hỗ trợ về thương hiệu và đấu thầu.

II.                       BẢNG SO SÁNH TÓM TẮT

Để Quý anh chị dễ dàng ra quyết định, tôi tổng hợp sự khác biệt cơ bản như sau:

III.                    LỜI KHUYÊN

Cả hai phương án trên đều tuân thủ đúng quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 và không vi phạm các quy định về sở hữu chéo (do tỷ lệ sở hữu nhỏ dưới 50% và không phải là mô hình tập đoàn kinh tế nhà nước).

• Nếu Quý đối tác muốn sự đơn giản và gắn kết trực tiếp với người điều hành: Nên chọn Phương án 1.


• Nếu Quý đối tác muốn nâng tầm hồ sơ năng lực công ty và tạo vị thế pháp nhân: Nên chọn Phương án 2.

Rất mong nhận được phản hồi từ Quý anh chị để bộ phận Pháp chế tiến hành soạn thảo bộ Hợp đồng chuyển nhượng và Hồ sơ chuyển đổi doanh nghiệp tương ứng.

IV.                     LƯU Ý QUAN TRỌNG VỀ TUÂN THỦ PHÁP LÝ & THUẾ

Quý Đối tác cần lưu ý rằng kỹ thuật "cấn trừ công nợ" chỉ là phương thức thanh toán. Về bản chất, đây là các giao dịch chuyển nhượng độc lập, do đó bắt buộc tuân thủ:

1.     Chứng từ pháp lý bắt buộc: Phải thiết lập đầy đủ Hợp đồng chuyển nhượng và Biên bản cấn trừ công nợ/Thanh lý hợp đồng. Đây là căn cứ duy nhất để chứng minh nghĩa vụ thanh toán đã hoàn thành khi giải trình với cơ quan chức năng.

2.     Nghĩa vụ Thuế & Kê khai:

- Việc không phát sinh dòng tiền mặt qua ngân hàng KHÔNG miễn trừ nghĩa vụ thuế.

- Cá nhân chuyển nhượng (Ông A) bắt buộc phải nộp hồ sơ kê khai thuế TNCN trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ký hợp đồng.

- Thuế suất: Nếu chuyển nhượng phần vốn góp (Công ty TNHH): Thuế suất 20% trên chênh lệch lợi nhuận (Giá bán - Giá vốn). Nếu bán bằng mệnh giá (hòa vốn), thuế phát sinh bằng 0, nhưng vẫn phải nộp tờ khai hoặc 0,1% trên tổng giá trị chuyển nhượng (đối với Cổ phần).

3.     Rủi ro về giá: Giá trị chuyển nhượng ghi trên hợp đồng cần phù hợp với giá trị sổ sách kế toán để tránh rủi ro bị cơ quan thuế ấn định giá tính thuế sau này.

Khi thống nhất được phương án các bên sẽ tiến hành ký hợp đồng chuyển nhượng vốn và ghi nhận trên sổ đăng ký cổ đông đối Công ty cổ phần B, danh sách thành viên góp vốn đối với Công ty TNHH A.